TĂNG BỔ BỐC PHỆ CHÍNH TÔNG - Chương 29 CHỦNG TÁC
Chương
29
CHỦNG TÁC
種作
TRỒNG
TRỌT
農為國本
- 食乃民天
五穀不同孰識異宜而布種
一 年關係全憑卦象以推詳
Nông vi quốc bản - Thực nãi dân
thiên
Ngũ cốc bất đồng thục thức dị nghi
nhi bố chủng
Nhất niên quan hệ toàn bằng quái tượng
dĩ suy tường.
Nông là nền tảng của nước - Ăn là cần thiết cho dân
Ngũ
cốc khác nhau ai biết thích nghi lúc nào mà trồng trọt
Liên
quan trong năm đều nhờ vạo quẻ bói để suy rõ
1. 旺相妻財豐登可卜
Vượng tướng Thê Tài
phong đăng khả bốc
Thê Tài vượng tướng có thể đoán là đầy đủ.
Thê Tài là căn bảo của
nhà nông, phàm xem trồng trọt cần xem hào
Tài hiện hay không, bị thương khắc hay không mới biết hung cát. Nhưng hào này không thể thiếu mà lại không nên
động, động thì Quan Quỷ hữu khí, cuối cùng tổn hao. Nếu Tài động mà hoá thành
Phúc hào mới tốt.
2. 空亡福德損耗難憑
Không vong Phúc Đức
tổn hao nan bằng
Phúc Đức lâm Không hao tổn khó lường
Tử Tôn là Nguyên thần,
mừng nhất là được sinh vượng, phát động tất cát. Nếu gặp Không vong tất Tài không có sinh khí
mà Quan Quỷ nắm quyền tất rốt cuộc hao tổn.
3. 父母交重耘耔徒知費力
Phụ Mẫu giao trùng
vân tử đồ tri phí lực
Phụ Mẫu phát động phí công cày bừa
Phụ Mẫu là thần vất
vả khó nhọc, động tất chủ hao sức mà thu hoạch cũng kém.
4. 兄爻發動年時莫望全收
Huynh hào phát động
niên thì mạc vọng toàn thu
Huynh Đệ phát động trong năm việc
thu hoạch khó trọn vẹn
Huynh Đệ thì khắc Tài,
sợ nhất là phát động. Nếu được Tử Tôn cũng động thì ngược lại trong năm được mùa. Nếu
Tử Tôn an tĩnh mà suychớ hi vọng thu hoạch trọn vẹn, lại chủ hao công hao vốn.
5. 鬼在旺鄉遇水神而和苗
腐
腐
Quỷ tại vượng hương
ngộ Thuỷ thần nhi hoà miêu yếm hủ
Quan Quỷ vượng gặp Thuỷ thần thì
lúa mạ hư nát vì úng nước
Hào Quỷ phát động nếu
lâm hào Thuỷ xung khắc Thế Thân, lúa mạ úng nước mà hư. Nếu Quan hào lại được
Nhật thần, Nguyệt kiến sinh phù thì có tai hoạ về lũ lụt.
6. 官居生地加火煞而稼穡焦枯
Quan cư sinh địa
gia Hoả sát nhi giá sắc tiêu khô
Quan ở vượng địa thêm Hoả sát mà
cày cấy khô hạn
Quan ở nơi sinh vượng
mà lân hào Hoả tất chủ thiếu Thuỷ, xung khắc, hình khắc e có hoạ khô cháy lúa má.
Nếu được chế phcụ thì tuy khô hạn nhưng không đáng lo ngại.
7. 土忌剋身水旱不調之歲
Thổ kỵ khắc Thân
thuỷ hạn bất điều chi tuế
Kỵ Thổ khắc Thân vì mưa nắng
trong năm không điều hoà
Thổ Quỷ phát động tất
chủ nắng mưa không điều hoà lại chủ trong làng có hoả tai, nếu không lúa không được
mùa.
8. 金嫌傷世螟蝗交括之年
Kim hiềm thươngThế
minh hoàng giao quát chi niên
Ngại bị Kim khắc Thế, vì sâu làm hại suốt năm
Kim Quỷ phát động khắc
Thế chủ chủ có sâu bọ. Nếu không thương
Thân thương Thế, hào Tài vượng mà tĩnh cũng
không bị hại.
9. 木則風摧靜須穀秕
生扶拱合方許無虞
Mộc tắc phong tồi tĩnh
tu cốc bỉ
Sinh phù củng hợp phương
hứa vô ngu.
Mộc thì bị gió đổ, tĩnh nên lúa lép xấu
Sinh phù củng hợp thì mới không lo
Hào Mộc phát động thương
khắcThế Thân cây trồng tất gặp gió lớn lay ngã. Nếu hoá Thuỷ hoặc Thuỷ vượng mà
phát động thì tai ách lũ lụt; Mộc Quỷ bất động cũng chủ hư hại. Vốn hào Mộc là
chủ của ngũ cốc. Nếu Phúc hào an tĩnh, Tài hào suy tất chủ kết bông mà không có quả. Tài Phúc động Không
hoá Không đều tượng lúa hư hại.
10. 二爻坐鬼必難東 作于三春
五位連官定阻西成于八月
Nhị hào toạ Quỷ tất
nanđông tác vu tam xuân
Ngũ vị liên Quan định
trở tây thành vu bát nguyệt.
Quỷ ở hào nhị, tất khó làm vụ xuân ở phía đông
Quan ở hào ngũ đoán bị ngăn trở làm xong vụ
mùa tháng tám ở phía tây.
Hào nhị là chủ ở Nội
quái, hào ngũ là chủ của Ngoại quái. Nội quái có Quan trồng trọt có nhiều trở
ngại, Ngoại quái có Quan lúc thu gặt gặp nhiều trở ngại. Nếu hai hào nhị ngũ bị
Nhật thần hình thương, thì xem hào nào bị thương tất sẽ biết việc gì cản trở,
như hào Huynh là khẩu thiệt, hào Quan là kiện tụng, bệnh tật.
11. 初旺則種子有餘
四空則耕牛未辦
Sơ vượng tắc chủng
tử hữu dư
Tứ Không tắc canh
ngưu vị bạn
Hào sơ vượng thì hạt giống có thừa
Hào Tứ lâm Không thì trâu cày chưa có
Hào sơ vượng tướng hạt
giống có thừa, lâm Không tất thiếu. Hào tứ vượng tướng trâu tất cườngtráng, suy
lâm Không thì không có trâu. Lâm Không mà động hoá ra Tử Tôn hoặc hoá hào Sửu mà
hợp với hào Ứng thì mướn trâu của người khác.
12. 應爻生合世天心符合人心
Ứng hào sinh hợp
Thế, Thiên tâm phù hợp nhân tâm
Ứng hào sinh hợp với Thế, lòng
Trời phù hợp với lòng người.
Phải lấy hào Ứng làm
Trời (Thiên), hào Thế làm Đất (Địa). Hào Ứng sinh hợp Thế thì cày cấy được thuận
trời, xung khắc Thế thì nói chung mọi công việc không gặp gió thì mưa,
13. 卦象疊財爻多壅爭如少壅
Quái tượng luỹ Tài
hào đa úng tranh như thiểu úng
Quái tượng gặp nhiều hào Tài, bồi
nhiều không bằng bồi ít.
Trong quẻ hào Tài chồng chất quá nhiều không nên bồi đắp nhiều
đất bùn. Hào Tài bất Không, Huynh Đệ không động mà gặp Tử Tôn phát độngbồi đắp
nhiều thì thu hoạch nhiều.
14. 日帶父爻一倍工 夫一倍熟
Nhật đới Phụ hào
nhất bội công phu nhất bội thục
(Nhật thần tại hào Phụ, càng ra sức càng thu
hoạch nhiều
Phụ Mẫu nếu lâm Nhật
thần hoặc ở Thế tất chủ vất vả cực nhọc, nếu chẳng ra sức tất thu hoạch ít. Tất
ra một phần công một phần lợi.
15. 財臨帝旺及時耕種及時收
Tài lâm Đế Vượng cập
thì canh tác cập thì tu
Tài có Đế Vượng, canh tác kịp thời
thu hoạch kịp thời.
Phàm hào Tài sinh vượng
không nên cày cấy quá trễ tất sẽ thu hoạch kém.
16. 要知始終吉凶但看動爻變化
Yếu tri chung thuỷ
cát hung đãn khán động hào biến hoá
Muốn biết hung cát trước sau, chỉ
xem biến hoá của động hào
Động hào biến thành
Tài Phúc là cát, biến Huynh Đệ là hung, Phụ hào hoá Huynh Quỷ vất vả mà không được
mùa, Phụ hoá Tài Phúc vất vả mà thu hoạch tốt. Tài hoá Huynh Tử, hoá Quan thì
ban đầu thông suốt mà cuối cùng không có gì. Huynh hoá Tài, Quan hoá Tử trước bị
hao tổn mà sau như ý. Nếu Tài vượng hoá Tử Tôn thì ngũ cốc tràn đầy.
17. 欲識栽培可否分詳子位持臨
Dục thức tài bồi
khả phủ phân tường Tử vị trì lâm
Muốn biết cần vun bồi hay không
phải định rõ vị trí của Tử Tôn
Phàm bói trồng trọt
nên phân hạt giống loại nào thì phải phân ra mà xem. Nếu được Tử Tôn trì lâm Thân
Thế, hào Tài không bị hình thương khắc hạithì loại giống trồng thu hoạch được
nhiều. Nếu Quan Quỷ trì Thân Thế hoặc Phụ động hoặc hào Tài động biến Huynh Quỷ
chủ loại giống này không thu hoạch được.
18. 世值三刑農須帶疾
Thế trị tam Hình nông
tu đới tật
Thế gặp tam Hình, làm nông phải
bệnh
Thế là người làm ruộng,
nếu bị Nhật thần, động hào hình xung khắc hại, hết sức bất lợi. Nếu mang Bạch Hổ,
tam Hìnhnông phu tất nhiên mang bệnh. Thế trì hào Quan cũng vậy. Nếu có Chu Tước
e bị thị phi. Trì Huynh Đệ thì thiếu công làm hoặc trồng trọt thiếu kỹ thuật. Trì Tài
Phúc hoặc được Tài sinh Phúc hợp đều rất tốt.
19. 父逢兩鬼地必同耕
Phụ phùng lưỡng Quỷ,
địa tất đồng canh
Phụ gặp lưỡng Quỷ, đất tất cùng
canh tác
Phàm trong quẻ có
hai hào Quỷ xuất hiện, hoặc Quỷ lâm Ứng động tác hợp, hoặc Nhật thần là Quỷ hợp
Thế hoặc được Huynh Đệ hợp tính tất lo
liệu hợp tác với người khác.
20. 父在 外爻水輔地雖高而潮溼
父居內卦日生田固小而膏腴
Phụ tại ngoại hào
Thuỷ phụ địa tuy cao nhi triều thấp
Phụ cư nội quái Nhật
sinh điền cố tiểu nhi cao du.
Phụ ở hào thuộc Ngoại quái, Thuỷ
trợ thì đất tuy cao cũng đầy nước
Phụ ở Nội quái, Nhật thần sinh ruộng vốn
nhỏ mà màu mỡ
Phụ Mẫu là ruộng, ở
Ngoại quái thì ruộng cao, ở Nội quái thì ruộng thấp, sinh vượng thì phì nhiêu,
Tuyệt thì khô cằn, lâm Mộc thì hình dài, lâm Thổ thì hình ngắn, Hoả thì đất khô
hạn, Thuỷ thì úng nước, lâm Kim thì đất cát trắng. Nhật thần xung khắc thì người
chẳng đoái hoài, sinh hợp thì ruộng tốt.
21. 父化父一 
兩段
兩段
Phụ hoá Phụ nhất
khâu lưỡng đoạn
Phụ hoá Phụ một khu đất mà chia
hai phần
Quẻ có hai hào Phụ
hoặc hoá ra Phụ mà có hai hào, hoặc Quái Thân xuất hiện chồng chất tất có hai nơi
canh tác.
22. 冲併冲七坎八坑
Xung tính xung thất
khảm bát khanh
Xung tính xung lồi lên lõm xuống
Nhật thần, động hào
xung khắc Phụ Mẫu thì ruộng không bằng phẳng hoặc lồi mõm, hoặc lục súc gây hại
hoặc bị ngời đi dẫm đạp.
23. 陽象陽爻此地必然官斗則
Dương tượng dương
hào thử địa tất nhiên quan đẩu tắc
Tượng dương, hào dương tất là ruộng
quan cho đấu.
Phụ
Mẫu ở cung dương, dương hào là ruộng quan cho đấu.
23. 或空或動其田還恐屬他人
Hoặc Không hoặc động
kỳ điền hoàn khủng thuộc tha nhân
Hoặc Không hoặc động, ruộng e thuộc về
người khác.
Phụ Mẫu Không vong thì việc trồng trọt chẳng thành, nếu không thì chẳng
phải ruộng của mình. Lâm Thế phát động thì ruộng đất có biến đổi,hoá nhập Không
vong hoặc lâm Không hợp hào Ứng thì bán cho người khác. Thế lâm Câu Trần động cũng
chủ ruộng có canh cải.
24. 坐落胎養開闢未久
Toạ lạc Thai Dưỡng
khai tịch vị cửu
Ở tại Thai, Dưỡng mở mang chưa lâu
Thai Dưỡng tất đề cập
đến suy nhược. Như Phụ Mẫu nếu an tĩnh mà ở hào suy nhược, được động xung là ruộng
mới khai thác, Hào Phụ suy nhược mà động cũng thế, hoặc là ruộng mới. Nếu Phụ
trì Thái Tuế, Nguyệt Kiến là sản nghiệp tổ tiên để lại. Không có hào Phụ Mẫu mà
do Thế động hoá ra là do ta nối tiếp để làm, Tài biến hoá ra là ruộng hồi môn của
vợ, Huynh Đệ hoá ra là ruộng chung hợp lại, Quan Quỷ hoá ra là ruộng của nhà
quan, nếu không thì là ruộng của quan cho đấu, Ứng hào hoá ra là ruộng của người
khác.
25. 變成福德溝洫分明
Biến thành Phúc Đức
cấu hức phân minh
Biến thành Phúc Đức, lạch ngòi rõ
rệt
Phụ Mẫu hoá thành Phúc
Tài đương nhiên ngòi lạch rõ ràng, đất ở đây là ruộng tốt nên giá cao, hoá
Huynh Đệ thì không được giá, hoặc chưa phân chia hoặc hợp với ruộng của nhà người
khác, nếu liên hệ đến Quái thân tất thì trồng chung với người khác, hoá Quan hào
thì ruộng này không tốt.
26. 若是坎宮必近江湖之側
Nhược thị Khảm
cung tất cận giang hồ chi trắc
Nếu là cung Khảm thì ở bên sông
hồ
Phụ Mẫu ở cung Càn
ruông tất cao, ở Nội quái thì ruộng chẳng thấp; Phụ tại cung Khảm ruộng tất gần
sông hồ. Phụ tại cung Li, gần ruộng bị hạn; Phụ tại cung Chấn Tốncạnh ruộng có
cây cối; Phụ tại cung Khôn ruộng ở ngoài thành, trung tâm của ruộng; Phụ tại cung Đoài thì bên ruộng có quan câu[1]
hoặc gần ao hồ.
27. 若伏兄弟乃租鄉鄰之田
Nhược phục Huynh Đệ
nãi tô hương lân chi điền
Nếu phục tại Huynh Đệ là ruôn gj
thuê của láng giềng
Đây là nói đến thuê trồng trọt. Nếu hoà Phụ xuất hiện thì xem hào
này tất biết là ruộng của ai. Quẻ không có hào Phụ phải phục tại hào nào. Nếu
phục tại Huynh thì là ruộng của hàng xóm.
Nếu không có Phụ hào mà do động hào biến thành, thì là ruộng của người biến thành
đó. Như do Tài hào biến thành thì là ruộng của phụ nữ. Ngoài ra cứ phỏng theo
như thế.
Nhận xét
Đăng nhận xét