TĂNG BỔ BỐC PHỆ CHÍNH TÔNG - Chương 30 LỤC SÚC

Chương 30

 LỤC SÚC

六 畜

            1. 道 形 萬 物 理 總 歸 於 一 心

                    易 盡 三 才 占 豈 遺 乎 六 畜

                    惟 能 精 以 察 之

                    自 得 明 而蓍矣

                 Đạo hình vạn vật lý tổng qui ư nhất tâm

                 Dịch tận tam tài chiêm khởi di hồ lục súc

                  Duy năng tinh dĩ sát chi

                  Tự đắc minh nhi thi hĩ.

                 Đạo trải khắp vạn vật mà lẽ đều một mối

                  Dịch suốt tận tam tài[1]há bỏ sót lục súc sao

                  Chỉ có điều phải xem xét thật tinh vi

                  Biết được rõ chỉ có nhờ cỏ thi[2] vậy.

            Phàm bói về lục súc không thể lấy bản mệnh để luận, phải xét từng loại con vật để bói, dùng Tử Tôn làm Dụng Thần, dùng hào Tài làm giá cả để mà đoán.

                 

            2. 命 在 福 神 若 遇 興 隆 須 長 養

                    Mệnh tại Phúc thần nhược ngộ hưng long tu trường dưỡng

                 Mệnh ở Phúc Đức, nếu được động vượng nên nuôi lâu dài

            Mệnh của lục súc, gia cầm đều dùng hào Tử Tôn. Nếu vượng tướng hữu khí, chẳng Không tất nhiên nuôi lâu dễ lớn, hưu tù Mộ Tuyệt thì chắc chắn không được. Nếu không xuất hiện ở quẻ hoặc lâm Không đều không thể nuôi.   

            3. 利 歸 財 位 如 逢 囚 死 定 輕 微

                                 Lợi qui Tài vị, như phùng tù Tử định khinh vi

                  Lợi do ở hào Tài, nêu hưu tù Tử Tuyệt chắc chắn là ít

            Nói chung xem lục súc, chỉ có trâu ngựa là xem  sức lực  mà giống khác thì xem lợi hay không. Nhưng sức và lợi đều dùng hào Tài. Nếu hưu tù Mộ Tuyệt thì tài lợi kém, sức lực chẳng nhiều, vượng tướng mới đại cát.

4. 二 者 不 可相 無

        一 般 皆 宜 出 現

       Nhị giả bất khả tương vô

  

   Nhất bàn giai nghi xuất hiện

   Hai hào này không thể không có

    Nói chung cần phải xuất hiện

Không có Phúc hào thì khó nuôi, không có Tài hào thì lợi kém. Tài Phúc xuất hiện, không lâm Không thích hợp cho nuôi lục súc.  

5. 財 旺 福 衰 雖 瘦 弱 而 善 走

        財 空 福 動 總 遲 純 而 可 觀

         Tài vượng Phúc suy tuy sậu nhược nhi thiện tẩu

     Tài Không Phúc động tổng trì thuần nhi khả quan

     Tài vượng, Phúc suy tuy ốm yếu nhưng giỏi chạy

         Tài Không, Phúc động thuần thục chậm nhưng tốt đẹp

Phàm xem các loại trâu ngựa, hào Tử Tôn vượng tướng chủ mập mạp, hưu tù chủ gầy yếu, động thì mạnh mẽ. Tài hào vượng tướng thì chủ có sức, lại chủ chạy giỏi về sau cũng có sức.  

6. 財 若 空 亡 雖 利 暫 時 無 遠 力

        Tài nhược Không vong tuy lợi tạm thời vô viễn lực

    Tài nếu lâm Không tuy tạm thời có lợi nhưng không lâu dài

Tài hào phát động nhưng không nên hoá Không, lâm Không tất không thể lâu dài.

7. 福 臨 刑 害 若 非  鼻 定 凋 疤

        Phúc lâm Hình hại nhược phi diệp  tị định điêu ba

    Phúc bị Hình hại nếu không răng sún,  mũi cũng bị sẹo

Hào Tử Tôn bị Hình  chủ súc vật bị khuyết tật . có âm “diệp” có nghĩa “sún răng”.

8. 相 合 相 生 必 主 調 良 且 善

        相 冲 相 剋 定 然 頑 劣 不 馴

         Tương hợp tương sinh tất chủ điều lương thả thiện

     Tương xung tương khắc định nhiên ngoan liệt bất tuần

      Tương hợp tương sinh tất chủ tính hiền lại đễ bảo

       Tương xung tương khắc chắc chắn ngu và  khó huấn luyện

Tử Tôn sinh hợp Thế hào lúc súc dễ dạy rất tốt cho ta mà có ích. Nếu Hình xung khắc hại tất chủ tính dữ mà khó nuôi.

9. 要 知 蹄 足 身 形 須 看 臨 持 八 卦

     

        欲 別 青 黃 白 黑 須 參 生 剋 六 神

         Yếu tri đề túc thân hình tu khán lâm trì Bát quái

     Dục biệt thanh hoàng hắc bạch tu tham sinh khắc Lục thần.

    Muốn biết chân móng thân hình, cần xem lâm trì ở Bát quái

    Muốn phân xanh vàng trắng đen nên xét sinh khắc của Lục thần

Càn là đầu, Khảm là tai, Chấn là chân trước, Cấn là chân sau, Tốn là lưng, Li là mắt, Khôn là bụng, Đoài là miệng.  Thanh Long có màu xanh, Bạch Hổ màu trắng, Chu Tước màu đỏ, Huyền Vũ màu đen, Câu Trần, Đằng Xà màu vàng. Phàm xem thì lấy nơi Tử Tôn trì lâm làm bản thân, màu sắc thì lấy hào động đến sinh khắc mà đoán chỗ khác nhau. Như Tử Tôn lâm Huyền Vũ tại cung Canmf bị cung Khôn động khắc là thân đen chân vàng. Nếu bị cung Cấn, Bạch Hổ động khắc có thể đoán thân vàng chân trắng. Ngoài ra phỏng theo như thế. Phàm khắc nhiều hơn sinh, suy ít vượng nhiều thì linh động mà đoán.

10. 陰 陽 有 雌 雄 牝 牡 之 分

           Âm dương hữu thư hùng tẫn mẫu chi phân

      Âm dương phân được trống mái đực cái.

Giống cầm phân trông mái, giống thú phân đực cái. Xem Tử Tôn thuộc háo âm hay dương. Như xem trâu mà được Tử Tôn hào dương thì là trâu đực, xem ngựa là ngựa đực chẳng hạn.

11. 胎 養 為 駒 犢 羔 雛 之 類

           Thai Dưỡng vi câu, độc, cao, sồ chi loại

      Thai Dưỡng là các loại ngựa con, nghé, dê con, gà con .

Ngựa con là Câu, trâu con là Nghé, dê con là Cao, gà con là Sồ. Phàm gặp Tử Tôn mang Thai, Dưỡng lâm hào Thế tất là những giống trên.

12. 身 坐 子 胎 必 是 受 胎 之 六 畜

       Thân toạ Tử Thai tất thị thụ thai chi lục súc

       Tử Thai ở Thân la Lục súc mang thai

Nếu hào Thai của Tử Tôn lâm ở hào Thân là súc vật mang thai , hoá thành hào Thai cũng thế.

13. 福 臨 鬼 墓 須 知 有 病 於 一 身

            Phúc lâm Quỷ Mộ tu tri hữu bệnh ư nhất thân

      Phúc tại Quỷ Mộ nên biết thân mang bệnh

Phúc lâm Quỷ Mộ thì xúc vật có bệnh. Quỷ xung cũng chủ có bệnh.  

14. 父 動 有 傷 子 絕 則 徒 為 勞 碌

           

           Phụ động hữu thương, Tử Tuyệt tắc đồ vi lao lục

      Phụ động tất bị hại, Tử gặp Tuyệt thì vất vả vô ích

Phụ Mẫu phát động tất thương khắc Tử Tôn, lục súc hao tổn. Tử Tôn lại gặp Tuyệt vô khí, tất chủ chết  chóc, chăn nuôi cũng vất vả vô ích.

15. 兄 興 不 長 福 興 則 反 有 生 扶

            Huynh hưng bất trưởng, Phúc hưng tắc phản hữu sinh phù

      Huynh động thì không lớn, Phúc động thì ngược lại có sinh phò

Huynh Đệ phát động lục súc không phát triển, nếu Tử Tôn cũng động thì Tài hào tất được sinh phò chủ lục súc dễ nuôi mà lợi nhiều.

16. 世 若 空 亡 到 底 終 須 失 望

            Thế nhược Không vong đáo để chung tu thất vọng

      Thế nếu lâm Không cuối cùng rồi thất vọng

 Thế hào lâm Không tất chẳng vừa lòng. Việc nuôi Lục súc cũng chỉ có đầu mà không đuôi.

17. 逢 金 生 旺 當 慮 人

            值 土 交 重 須 憂 病 染

            Phùng Kim sinh vượng đương lự giảo nhân

      Trị Thổ giao trùng tu ưu bệnh nhiễm

      Gặp Kim sinh vượng phải lo cắn người

       Được Thổ phát động lo bị dịch bệnh.

Kim Quỷ phát động bệnh về móng về đường ruột, nếu khắc hào Thế thì khó chạm vào mình chúng, Thế hào lại gặp Tuyệt tất làm tổn thương người. Mộc Quỷ chủ bị bệnh kết thảo;  Thuỷ Quỷ  chủ bệnh về hàn; Hỏa Quỷ phát động tất chủ bệnh về nhiệt,; Thổ Quỷ phát động nên phòng ôn dịch.

18. 官 加 蛇 雀 必 因 成 訟 成 驚

          Quan gia Xà Tước tất nhân thành tụng thành kinh

     Hào Quan có Xà, Tước thì thành kiện, thành đáng sợ

Nhật có Đằng Xà phát động thì con vật này ngày sau có quái dị đáng sợ. Nếu lâm Chu Tước thì khẩu thiệt tranh tụng, lâm Huyền Vũ phòng bị trộm cướp, lâm Bạch Hổ phòng té ngã.

19. 子变兄財可驗食粗食細

              Tử biến Huynh Tài khả nghiệm thực thô thực tế

       Tử biến Huynh Tài có thể nghiệm là ăn ít ỏi hoặc tạp ăn

Tử Tôn hoà ra Huynh Đệ  chủ miệng nhỏ ít ăn, hoá Tài hào chủ miệng rộng tạp ăn.

20. 財 連 兄 弟 乃 芻 豢 之 失 時

            Tài liên Huynh Đệ nãi sô hoạn chi thất thời

      Tài  cùng Huynh Đệ là  thất thời về cỏ nuôi ăn

Tử hoá Huynh là miệng nhỏ không ăn mấy; Tài hoá Huynh  thì người nuôi gia súc cho ăn không đúng giờ khiến đói chứ không phải là không ăn.

21. 子 化 父 爻 必 勞 心 之 太 過

             Tử hoá Phụ hào tất lao tâm chi thái quá

       Tử hoá Phụ thì lao tâm quá mức

Tử Tôn phát động thì giống nuôi tốt, nếu hoá Phụ Mẫu hồi đầu khắc thì người không thương tiếc vật dùng nó qua mức khiến tổn thương.

22. 福 連 官 鬼 須 防 竊 取 之 人

            鬼 化 子 孫 恐 是 盜 來 之 畜

             Phúc liên Quan Quỷ tu phòng thiết thủ chi nhân

       Quỷ hoá Tử Tôn khủng thị đạo lai chi súc

      Phúc và Quỷ có tương quan nên phòng người lấy trộm

      Quỷ hoá Tử e ăn trộm gia súc

Tử Tôn hoá Quỷ tất về sau bị người ăn trộm súc vật, nếu không vật bị bệnh chết.  Nếu Quan hoá Tử sợ người đến trộm.  Sinh hợp Thế hào tất có lợi, xung khắc Thế hào thì có hại.

23. 官 兄 交 變 難 逃 口 舌 之 相 侵

            Quan Huynh giao biến nan đào khẩu thiệt chi tương xâm

      Quan và Huynh biến đổi lẫn nhau khó tránh bị khẩu thiệt

Trong quẻ Quỷ biến Huynh, hoặc Quan Huynh đều động tất vì con vật nuôi mà phát sinh khẩu thiệt.

24. 日 月 並 刑 豈 免 死 亡 於 不 測

            Nhật Nguyệt tịnh hình khởi miễn tử vong ư bất trắc

      Nhật Nguyệt đều Hình há tránh được chết chóc bất ngờ.

Nhật thần, Nguyệt kiến, động hào đều hình khắc Tử Tôn,  khó tránh được súc vật bị chết.  

25. 若 占 置 買 亦 宜 福 動 生 身

            Nhược chiêm trí mãi diệc nghi Phúc động sinh Thân

      Nếu xem về mua vật cũng nên Phúc động sinh Thân

Phàm xem mua lục súc mà Tử Tôn phát động tất có nhiều, cần sinh hợp Thế hào thì mua dễ thành.  Nếu xung khắc với Thế thì khó mua.

     

26. 倘 問 利 時 最 怕 財 興 化 絕

            Thảng vấn lợi thì tối phạ Tài hưng hoá Tuyệt

       Nếu hỏi về lợi thì rất sợ Tài động hoá Tuyệt

Hào Tài xuất hiện bất Không, hữu khí, trì Thế, sinh hợp Thế , không bị thương khắc , không biến thành Huynh Quỷ tất có lợi. Nếu Tài hoá khắc, hoá Tuyệt thì bất lợi.  

27. 或 賭 或 鬥 皆 宜 世 旺 財 興

           Hoặc đổ hoặc đấu nghi Thế vượng Tài hưng

     Hoặc đánh cá hoặc cho đấu đá đều nên Thế vượng, Tài động

Người phương bắc thích đá chim thuần, đá gà, dê. Người phương nam thích chọi dế. Phàm xem về việc này cần hào Thế hữu khí, khắc Ứng, Tử Tôn phát động tức ta thắng.  Ứng bị Nhật thần, Nguyệt kiến, động hào hình khắc ta cũng thắng. Nếu Thế bị Ứng khắc, Tử Tôn lâm Không, phục mà Quan Quỷ phát động, Nhật Nguyệt, động hào ngược lại khắc  Thế thì người thắng.     

       

28. 或 獵 或 漁 總 怕 應 空 福 絕

           Hoặc lạp hoặc ngư tổng phạ Ứng Không Phúc Tuyệt

     Nếu săn hoặc bắt nói chung sọ Ứng lâm Không, Phúc gặp Tuyệt

            Phàm xem săn bắt cần Ứng sinh Thế , Phúc thần vượng tướng sinh hợp Thế Thân là tốt, nếu ZKhông Tuyệt thì khó vừa ý. 

29. 乳 抱 者 宜 胎 福 生 旺 而 無 傷

            Nhũ bão giả nghi Thai Phúc sinh vượng nhi vô thương

            Nuôi súc vật sinh con cần Thai Phúc sinh vượng không bị thương khắc

Phàm xem nuôi heo nái, dê mẹ cần hai hào Thai, Phúc sinh vượng không bị hình khắc tất không bị tổn hại.

30. 醫 治 者 要 父 官 衰 絕 而 有 制   

            Y trị giả yếu Phụ Quan suy Tuyệt nhi hữu chế

      Về chửa bệnh cần Phụ Quan suy Tuyệt mà bị chế.

Lục súc bị bệnh xem chửa trị cần Tử Tôn vượng tướng, hữu khí không gặp hình khắc mà Phụ Mẫu, Quan Quỷ hưu tù , Mộ Tuyệt hoặc tuy động nhưng bị chế thì không có hại.   

---

[1] chỉ Thiên (trời), địa (đất) và nhân (người)

[2] Dùng có thi để bói, tức ám chỉ bói Dịch vậy